Karmelkunst

Elia en Elisa                                                Archief Karmelkunst

Twee ramen in de achthoekige glazen wand van het karmelklooster in Almelo verbeelden de bijbelse profeten Elia en Elisa. Hoewel deze beide ramen aan verschillende kanten van een hoekpilaar bevestigd zijn, vormen ze samen één kunstwerk.

De ramen
We kijken eerst naar het Elisaraam. We zien veel gekleurd glas en geschilderd glas, allerlei vlakken, kleuren, vormen en figuren. Daarbij is een deel van het raam gemaakt van transparant gekleurd glas, waardoor de kleuren van de achtergrond (binnentuin) meespelen in het palet van kleuren van het raam zelf. Duidelijk herkenbaar is wel een gezicht dat in het glas getekend is. En ook de Latijnse naam ‘Elizeus’. In het Nederlands gaat het hier om Elisa. Aan het gezicht zit een lichaam vast en het valt op dat het maar een kleine figuur is: hij komt niet boven mijn middel uit. Door de smalle gang waarin we ons bevinden kunnen we jammer genoeg niet zoveel afstand nemen van het raam als we wel zouden willen. Dat maakt het moeilijk om goed te onderscheiden wat het raam laat zien, maar toch, langzaam krijgt het bonte palet aan kleuren betekenis. 
We zien duidelijk het gezicht van Elisa, dat en profil is geschilderd. Hij houdt zijn hoofd wat omhoog en het lijkt of hij plezier heeft. Wat ziet hij? Het lijkt wel of hij – waar we ook staan – naar ons opkijkt, ons ziet.
Elisa houdt een witte mantel vast in zijn uitgestrekte handen, en wel zo dat hij ons de mantel nadrukkelijk lijkt te tonen. De afbeelding roept meteen het bijbelverhaal op van de roeping van Elisa, waarbij Elia hem de mantel omslaat (1 Kon 19:19-21). Maar hier is Elia niet zichtbaar. De mantel lijkt uit het onzichtbare tevoorschijn te komen: vanuit blauw glas begint of eindigt opeens een witte mantel. Is het misschien een verbeelding van Elisa die stilstaat nadat Elia in een storm ten hemel gevaren is (2 Kon 2:11-14)?

 

 

We worden als vanzelf verder geleid, de hoek om, en vinden daar een tweede raam. Door de stijl en de kleuren zien we meteen dat de twee ramen op de een of andere manier bij elkaar horen. Parallel aan de naam ‘Elizeus’, vinden we hier de naam ‘Elias’. Ook deze naam is weergegeven op twee regels – waarbij de bovenste regel ‘Eli’ betreft. Het ‘Eli’ in beide namen staat voor ‘mijn God’.  
We zien een duidelijk getekend gezicht. Elia is hier afgebeeld; iets hoger dan de Elisa op het andere raam.  De twee donkere ogen met grote zware lijnen erboven en eronder vallen op: zware wenkbrauwen, diepe wallen onder de ogen, grote rimpels die vanaf zijn neusboog over het voorhoofd omhoog lopen… Vooral vergeleken met de rest van de schildering van zijn hoofd vallen deze zware lijnen op. Elia kijkt ernstig. Is het zorg? Is het concentratie? Waar kijkt hij naar? Het lijkt wel of hij in de verte kijkt. Maar we zien ook een naar binnen gekeerde blik. Hij ziet, en hij ziet niet.
Ook Elia houdt een mantel vast. De mantel die om zijn schouders geslagen is (een witte mantel over een bruin kleed) lijkt hij met beide armen naar voren te geleiden.  Ook deze mantel eindigt abrupt in een strook helder blauw glas. De getekende versiering op de mantel komt wel helemaal overeen met de mantel die Elisa vast had. Er is een scheiding zichtbaar tussen beide helften van de mantel. Het past goed bij de verbeelding van de hemelvaart. Nu valt ook meer nog op, dat Elia omhoog lijkt te zweven, als zien we het moment van opgetild worden ter plekke gebeuren. Beide ramen tonen glas met rode kleurvlammen. Het herinnert aan een vurige wagen en vurige paarden. Elia lijkt gedragen te worden door deze vurige rode vlammen.

 


Achtergrond
Het werk is in 1956 gemaakt door de Limburgse kunstenaar Gène Eggen (1921-2000). Het werd geschonken aan het voormalige Karmelklooster in Merkelbeek door de families van de studenten die in 1956 de priesterwijding ontvingen. Oorspronkelijk bestond het werk uit drie panelen die werden aangebracht in een buitendeur in de grote gang van het klooster. De linker deur toonde de beeltenis van Elia en de rechter deur toonde de beeltenis van Elisa. Het bovenste paneel overkoepelde de beide klapdeuren en toonde de twee namen.
Toen de karmelieten uit het klooster van Merkelbeek vertrokken bleef het raam achter. Het gebouw diende eerst als bejaardenhuis en werd daarna huisvesting voor asielzoekers. Toen het gebouw rond het jaar 2000 leeg kwam te staan en afgebroken zou worden, heeft de Karmel met succes verzocht om teruggave van de ramen.
Het raam is vervolgens overgebracht naar Almelo, waar het geplaatst werd in de hal van het Karmelklooster aan het Vincent van Goghplein. Toen dit klooster daarna ook werd afgebroken is het raam (met andere glas-in-loodramen) meegegaan naar het nieuwe klooster van Almelo. Voor de herplaatsing in het nieuwe gebouw zijn stroken blauw glas aan de ramen toegevoegd om de twee ramen van boven tot beneden een gelijke breedte te geven en in te passen in de architectuur.

Een kijkervaring
Wat me opvalt bij het kijken naar deze ramen is dat het een werking heeft die omgekeerd is aan wat ik gewend ben. Gewoonlijk zie ik een raam als een doorkijkmogelijkheid in een wand, of minstens als een vlak dat licht binnen laat komen. Opmerkelijk hier is dat het raam omringd wordt door een glaswand. In plaats van een raam dat doorkijk biedt, zie ik een raam dat de doorkijk naar de binnentuin onderbreekt. Op de een of andere manier wordt het ruimtegevoel versmald. Het raam confronteert me, alsof iemand opeens tegenover me staat en aandacht vraagt.
Bij het langer kijken naar de afbeelding van beide ramen word ik geraakt door de splitsing van beide ramen. Door de twee bij elkaar horende panelen aan twee zijden van een hoekpilaar te plaatsen, is er afstand tussen Elia en Elisa ontstaan, terwijl ze tegelijk qua afbeelding nog zo bij elkaar horen. Ik ervaar een ruwe scheiding tussen twee zo bij elkaar horende stukken. Maar misschien laat dit wel juist de spanning van het gebeuren bij de hemelvaart van Elia treffend zien. Ruw uiteengescheurd, en toch zo verbonden….

Anne-Marie Bos




Deze site maakt gebruik van cookies. Wilt u meer weten? Bekijk ons cookiebeleid

Op deze pagina vind je meer informatie over wat cookies precies zijn, welke cookies op deze site worden gebruikt en hoe je invloed op cookies kunt uitoefenen.

Wat zijn cookies?

Een cookie is een stukje tekst dat door een webserver aan een bezoekende browser wordt gegeven, in de hoop en verwachting dat de browser dat bij een vervolgbezoek teruggeeft.

De cookie is een aanvulling op de HTTP-specificatie. Het HyperText Transfer Protocol wordt door iedereen gebruikt die een website bezoekt: het regelt de communicatie tussen een webserver en een browser. Het is echter niet ontworpen om opeenvolgende paginabezoeken als één geheelte zien. Daardoor is het niet zonder meer mogelijk om gegevens of instellingen bij een vervolgbezoek weer terug te halen.

Om dat toch mogelijk te maken zijn in 1997 de cookie en de set-cookie-headers voor HTTP geïntroduceerd. Deze specificatie is voor het laatst in April 2011 bijgewerkt en gaat momenteel door het leven als RFC 6265 HTTP State Management Mechanism.

Hoe werken cookies?

In tegenstelling tot wat politici nog wel eens beweren, zijn cookies zelf geen programmaatjes en ook geen bestanden, en wordt er technisch gezien niets door de webserver op de computer van de bezoeker opgeslagen. Dat laatste kan de browser volledig zelf beslissen. Uiteindelijk worden cookies vaak wel opgeslagen als een bestand, maar een webserver kan een browser niet dwingen om cookies daadwerkelijk op te slaan of bij een later bezoek terug te geven.

Een cookie is altijd aan een specifiek domein of subdomein gebonden. Voorbeelden van een domein en een subdomein zijn respectievelijk karmel.nl en gathering.karmel.nl.

Cookies worden dus alleen naar hetzelfde domein teruggestuurd, als waar ze vandaan komen. Je weet daardoor zeker dat alleen de servers van karmel.nl de cookies ontvangen die eerder via karmel.nl werden verkregen.

Een belangrijk punt van cookies is dat ze bij elk http-request kunnen worden ontvangen en dat alle bekende, relevante cookies bij elk request worden meegestuurd. Dat geldt dus ook voor de requests waarmee afbeeldingen, javascript- en css-bestanden voor een webpagina worden opgevraagd. Uiteraard wordt ook dan de domeincontrole toegepast.

First-party cookies

Cookies die je voor hetzelfde domein krijgt als dat je bezoekt, worden first-party cookies genoemd. Bij het bekijken van deze pagina zijn de cookies van karmel.nl dus first-party cookies.

Third-party cookies

Het is ook mogelijk dat een website elementen van derde partijen bevat. Bekende voorbeelden zijn embedded video's, advertenties en social-mediaknoppen. Als met deze elementen vanaf hun eigen servers cookies worden meegestuurd, worden dat third-party cookies genoemd. Het is daardoor mogelijk dat je bij een bezoek aan karmel.nl third-party cookies voor Facebook.com, Youtube.com en andere websites van derden krijgt.

Door de werking van HTTP en de beveiliging rond cookies is het voor de betreffende first party - in ons voorbeeld dus karmel.nl - niet mogelijk om op het meesturen van third-party cookies invloed uit te oefenen.

Wat voor andere opslag is er voor websites?

Naast cookies zijn er sinds 1997 nog meer mogelijkheden van opslag bij de browser ontstaan. Aangezien karmel.nl hier nauwelijks gebruik van maakt, worden ze alleen even kort aangestipt.

Flash-applicaties hebben een eigen vorm van cookies, vergelijkbaar met die voor HTTP. Behalve voor gebruikersvoorkeuren in de video-player doet karmel.nl verder niets met dit soort cookies.

Html5 local storage is een recente ontwikkeling. Webapplicaties kunnen hier gebruik van maken om - in vergelijking met cookies - vrij grote hoeveelheden data op te slaan. Vanwege de beperkte ondersteuning in browsers maakt karmel.nl hier maar zeer beperkt gebruik van.

Waar worden cookies op karmel.nl voor gebruikt?

Met cookies is het mogelijk om bij vervolgbezoeken informatie uit eerdere bezoeken terug te halen. Dit wordt in de praktijk onder meer gebruikt om bij te houden dat je bent ingelogd, dat je bepaalde instellingen hebt gemaakt en dat je bepaalde site-elementen eerder hebt gezien. Cookies die het functioneren van de site aan jouw wensen aanpassen, heten functionele cookies.

Daarnaast kunnen cookies ook gebruikt worden de site te laten weten dat een bezoeker eerder is langsgeweest. Met dergelijke informatie kunnen statistieken over het gebruik van de website worden verzameld. Een bekend voorbeeld is Google Analytics. Hierbij wordt alleen met geanonimiseerde statistische informatie gewerkt die door ons wordt gebruikt om de werking van de site te analyseren en verbeteren.

Informatie over je bezoekgedrag kan ook gebruikt worden om advertenties op je interesses af te stemmen. karmel.nl gebruikt daarvoor alleen geanonimiseerde informatie over pagina's die je eerder op karmel.nl hebt bezocht.

De bezoekersprofielen die met behulp van cookies worden opgesteld, zullen nooit met derden worden gedeeld en worden alleen gebruikt om de kwaliteit en de relevantie van karmel.nl te verbeteren.

Welke cookies plaatst karmel.nl?

Hieronder vind je een overzicht van de first-party cookies die karmel.nl plaatst of laat plaatsen.

Niet-functionele cookies
CookienaamDoel
__utma, __utmb, __utmc en andere __utm-cookies

Cookies die Google Analytics gebruikt voor het bijhouden van bezoekersstatistieken.

wt3_eid, wt3_sid

Cookies die Webtrekk gebruikt voor het bijhouden van bezoekersstatistieken.

Welke cookies kunnen anderen plaatsen bij een bezoek aan karmel.nl?

karmel.nl is een grote community. Gebruikers kunnen onder meer reacties onder artikelen en op het forum plaatsen, productbeoordelingen schrijven, aan- en verkoopadvertenties plaatsen en blogs openen.

Bij ieder van die activiteiten kunnen gebruikers desgewenst afbeeldingen en video's van derden opnemen. Voor ieder van die afbeeldingen en video's kunnen 3rd-party cookies geplaatst worden, buiten het medeweten en de medewerking van karmel.nl om. Daarnaast plaatst ook karmel.nl regelmatig content van derden.

Omdat er erg veel partijen in deze wereld samenwerken, is het niet mogelijk om een volledige lijst van mogelijke domeinen te geven, maar hieronder sommen we op van welke aanbieders je eventueel een cookie zou kunnen ontvangen.

Aanbieder / UrlDoel
Facebook, Google +1, LinkedIn, TwitterSocial Media buttons op diverse plaatsen op karmel.nl. Met cookies wordt bijvoorbeeld bijgehouden of je al op de Facebook-knop 'Like' hebt gedrukt.
Youtube.com en diverse andere videohosters.Bij video's die door gebruikers en medewerkers van karmel.nl zijn geplaatst, worden vaak cookies geplaatst. De bekendste videohoster is Youtube, maar er zijn er veel meer.
Diverse afbeeldingenhostersBij door gebruikers geplaatste afbeeldingen kunnen cookies worden geplaatst. Bekende afbeeldingenhosters zijn Flickr, Facebook en ImageShack.

Welke overige opslag gebruikt karmel.nl?

De video-player van karmel.nl gebruikt flash-cookies voor het bewaren van instellingen, zoals de voorkeuze voor HD-video en het ingestelde volume.

Bevatten de cookies van karmel.nl informatie over wie ik ben?

Nee. Je naam, leeftijd, geslacht en andere persoonlijke gegevens, voor zover je die op karmel.nl hebt ingevuld, worden nooit in een cookie opgeslagen.

Waarom vraagt karmel.nl geen toestemming voor het plaatsen van cookies?

Op dit moment vraagt karmel.nl je nog niet om een opt-in voor niet-functionele cookies, ook al moet dat volgens de wet wel. Hier zijn we ons van bewust. De impact van een dergelijke toestemming voor zowel gebruikers als onze adverteerders is echter niet gering, bovendien is nog veel niet duidelijk - bijvoorbeeld hoe om te gaan met cookies die via embedded content worden geplaatst, en hoe niet-Nederlandse partijen aan de wet gehouden worden. karmel.nl volgt hierin de marktontwikkelingen nauwgezet en zal verdere maatregelen treffen zodra dit door ons nodig en passend wordt geacht.

Hoe kan ik cookies weigeren?

In je browser kan je instellen welke cookies moeten worden geaccepteerd. Je kunt alle of alleen bepaalde cookies weigeren. Raadpleeg hiervoor zo nodig de helpfunctie van je browser.

Wel kun je, indien je bepaalde cookies weigert en/of verwijdert, mogelijk niet alle functionaliteit van karmel.nl gebruiken. 

Het gedrag van cookies van advertentienetwerken kan op youronlinechoices.com worden ingesteld.